Qısa cavab: 2026-cı ildə Azərbaycanda ən aşağı ipoteka faizi dövlətin güzəştli ipotekasındadır: illik 4%, 100.000 manata qədər, 30 ilədək, ilkin ödəniş 10%. Bu kredit yalnız müəyyən kateqoriyalara (gənc ailələr, dövlət qulluqçuları, hərbçilər, müəllimlər və s.) və ömründə bir dəfə verilir. Adi dövlət ipotekası hər kəs üçün açıqdır: illik 8%, 150.000 manata qədər, 25 ilədək, ilkin ödəniş 15%-dən. Bankların öz vəsaiti hesabına verdiyi ipotekanın orta faizi Mərkəzi Bankın məlumatına görə 12,76% təşkil edir. Mərkəzi Bankın uçot dərəcəsi 4 fevral 2026-cı ildən 6,5%-dir.
AZIP1610İpoteka növləri və faizlər (oktyabr 2026)
| Güzəştli dövlət ipotekası | Adi dövlət ipotekası | Bankın daxili ipotekası | |
|---|---|---|---|
| İllik faiz | 4%-ə qədər, bütün müddət ərzində sabit | 8%-ə qədər | Orta hesabla 12,76%; məsələn, ABB-də 12%-dən |
| Maksimal məbləğ | 100.000 AZN | 150.000 AZN | Bankdan asılıdır, ABB və Xalq Bankda 500.000 AZN-ə qədər |
| Maksimal müddət | 30 il | 25 il | Adətən 20–25 il |
| Minimal ilkin ödəniş | 10% | 15% | Adətən 15–30% |
| Kimə verilir | Yalnız qanunla müəyyən edilmiş kateqoriyalara, ömründə bir dəfə | Azərbaycan vətəndaşlarına | Bankın qərarı ilə |
| Vəsaitin mənbəyi | İpoteka və Kredit Zəmanət Fondu (İKZF) | Bankın öz balansı | |
Rəqəmlər Mərkəzi Bankın 2026-cı ilin birinci yarısına dair Maliyyə Sabitliyi Hesabatından götürülüb. Bankların öz ipotekası bir il əvvəlkindən 0,39 faiz bəndi bahalaşıb, baxmayaraq ki, uçot dərəcəsi həmin dövrdə 7,25%-dən 6,5%-ə enib. Fərqi bankların risk və uzunmüddətli vəsait xərci yaradır. Ona görə də dövlət xətti ilə kredit almaq imkanınız varsa, əksər hallarda bu, ən ucuz yoldur.
Güzəştli ipoteka kimlərə verilir
4%-lik kredit üçün Azərbaycan vətəndaşlığı mütləqdir və imtiyazdan yalnız bir dəfə istifadə etmək olar. Kateqoriyalar iki qrupa bölünür.
- Hər iki həyat yoldaşı 35 yaşdan çox olmayan gənc ailələr, əgər ailə üzvlərindən biri: şəhid övladıdır; Milli Qəhrəman və ya Vətən Müharibəsi Qəhrəmanıdır; məcburi köçkündür; ən azı 3 il stajı olan dövlət qulluqçusu və ya dövlət ümumi təhsil müəssisəsində müəllimdir; fəlsəfə doktorudur; idmanda xüsusi nailiyyəti var; Media Reyestrində ən azı 5 il stajı olan jurnalistdir.
- Yaşından və ailə vəziyyətindən asılı olmayaraq: elmlər doktorları; ən azı 15 il stajı olan dövlət qulluqçuları, müəllimlər və jurnalistlər; ən azı 3 il xidmət etmiş hərbi qulluqçular (müddətli xidmət istisna olmaqla); xüsusi rütbəli daxili işlər əməkdaşları; ən azı 3 il stajı olan elmi işçilər.
Siyahıya düşmürsünüzsə, adi dövlət ipotekası və ya bankın daxili məhsulu qalır. MİDA-nın mənzilləri də yalnız güzəştli ipoteka hüququ olanlara satılır.
Mərkəzi Bankın 23 sentyabr 2026-cı il qərarı ilə uçot dərəcəsi 6,5%-də saxlanılıb, faiz dəhlizinin aşağı həddi isə 5,5%-dən 5,0%-ə endirilib. Bu, bankların qısamüddətli likvidlik xərclərini bir qədər azaldır, lakin daxili ipoteka faizlərinin dərhal enməsi demək deyil. ABB və PAŞA Bank kimi bankların şərtləri əsasən dəyişməz qalıb.
Dövlət ipotekası üzrə 2026-cı il üçün kvotalar martın 2-də bölüşdürülüb, elektron müraciətlər isə adi ipoteka üçün martın 5-də, güzəştli ipoteka üçün martın 6-da açılıb. Müraciət e-gov.az üzərindən rəqəmsal imza ilə edilir; kağız müraciət qəbul olunmur. İKZF-nin zəmanəti ilə faiz dərəcəsi güzəştli ipotekada 3,7%-ə, adi ipotekada 7%-ə enə bilər – bu, illik faizə birbaşa təsir edir.
MİDA mənzillərində minimum ilkin ödəniş 10%-dir və bu, bütün güzəştli ipoteka alıcılarına şamil olunur. Bəzi banklar isə öz saytlarında daha yüksək ilkin ödəniş tələb edir: PAŞA Bank güzəştli ipoteka üçün 20%, Bank Respublika isə 30% göstərir. Qanunvericiliklə müəyyən edilmiş minimum 10% olsa da, bankın daxili qərarı üstünlük təşkil edə bilər.
Aylıq ödəniş nə qədər olacaq
Aşağıdakı hesablama annuitet (bərabər aylıq) ödəniş üçündür və sığorta, qiymətləndirmə və notarius xərclərini daxil etmir:
| Kredit | Aylıq ödəniş | Bütün müddətdə faiz |
|---|---|---|
| 100.000 AZN, 4%, 30 il (güzəştli) | ≈ 477 AZN | ≈ 71.900 AZN |
| 100.000 AZN, 8%, 25 il (adi dövlət) | ≈ 772 AZN | ≈ 131.500 AZN |
| 150.000 AZN, 8%, 25 il (adi dövlət) | ≈ 1.158 AZN | ≈ 197.300 AZN |
| 150.000 AZN, 12%, 25 il (bankın daxili ipotekası) | ≈ 1.580 AZN | ≈ 324.000 AZN |
Eyni 150.000 manat üçün 8% ilə 12% arasındakı fərq ayda təxminən 420 manat, 25 ildə isə 125.000 manatdan çoxdur. Dövlət kreditlərində aylıq ödəniş ailənin xalis gəlirinin 70%-ni keçə bilməz. Bu hesablamadan əvvəl hər himayədə olan ailə üzvü üçün yaşayış minimumunun yarısı gəlirdən çıxılır. Gəlir çatmırsa, üç yaxın qohum birgə borcalan kimi qoşula bilər. Kreditin son ödəniş tarixi borcalanın pensiya yaşını, yəni 65 yaşı keçməməlidir.
Bankların daxili ipotekası
Bankın öz vəsaiti ilə verilən kredit kateqoriya tələb etmir və məbləğ limiti daha yüksəkdir, amma bahadır. Məsələn, ABB-nin rəsmi şərtlərinə görə yaşayış ipotekası illik 12%-dən başlayır, 500.000 manata qədər, 25 ilədək və 15% ilkin ödənişlə verilir. Tikinti şirkətləri ilə tərəfdaşlıq layihələrində ilkin ödəniş 10%-ə enə bilər. Kommersiya obyekti üçün isə faiz 14%-dən, ilkin ödəniş 30%-dən başlayır. Faizlər və ilkin ödəniş bankdan banka, hətta eyni bankda müştərinin maaş kartından asılı olaraq dəyişir. Bəzi banklar dövlət ipotekası üçün də qanuni minimumdan yüksək ilkin ödəniş tələb edir (20–30%). Müraciətdən əvvəl bir neçə bankın kalkulyatorunu müqayisə edin; məsələn, ABB və PAŞA Bank səhifələrinə baxın.
Dövlət ipotekasına necə müraciət edilir
- Elektron imza: ASAN Xidmətdə SİMA və ya Asan İmza əldə edin və e-gov.az portalında elektron kabinet açın.
- Bankın ilkin razılığı: İKZF-nin müvəkkil banklarından birinə müraciət edin. Bank gəlirinizi və hüququnuzu yoxlayıb təsdiq olunan məbləği göstərən ilkin razılıq qərarı verir. Bu qərarı elektron kabinetdə imzalamaq lazımdır.
- Mənzil seçimi: MİDA mənzilləri üçün elan edilmiş vaxtda kabinetdən onlayn seçim edilir. Adi bazardan alırsınızsa, mənzili özünüz seçirsiniz.
- Rəsmiləşdirmə: müstəqil qiymətləndirmə, notarius qarşısında alqı-satqı və ipoteka müqaviləsi, Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestrində qeydiyyat və sığorta.
İKZF hər il banklara kvota ayırır. 2026-cı ilin limitləri 2 martda bölüşdürülüb. Elektron müraciətlərin qəbulu adi ipoteka üçün 5 martda, güzəştli ipoteka üçün isə 6 martda başlayıb. Kvota tükəndikdə növbəti bölgüyə qədər gözləmək lazım ola bilər. Dövlət ipotekası yalnız çıxarışı olan və 1 yanvar 1970-ci ildən sonra tikilmiş binalardakı mənzillərə verilir. Yeni tikili də, təkrar bazar da uyğundur.
MİDA mənzilləri
MİDA dövlət torpağında tikdiyi mənzilləri tam təmirli, mətbəx mebeli və fərdi kombi ilə, bazardan aşağı qiymətə satır. Satılan mənzillərin 70%-dən çoxu 4%-lik güzəştli ipoteka ilə alınır. Mənzilin bütün qiymətini birdəfəlik ödəyənlərə 10% endirim edilir. Güzəştli ipoteka ilə alanlara isə 10%-lik minimumdan artıq ödədikləri məbləğə 10% endirim tətbiq olunur. Son satışlarda Bakının Yasamal və Hövsan, həmçinin Gəncə, Sumqayıt və Lənkəran layihələrində studiya mənzillərin qiyməti təxminən 30–34 min manatdan başlayırdı.
Əlavə xərclər və risklər
- Sığorta: daşınmaz əmlakın və borcalanın həyatının (əmək qabiliyyətinin) sığortası bütün müddət ərzində məcburidir; illik xərc adətən əmlakın və ya qalıq borcun 0,2–0,5%-i qədərdir.
- Birdəfəlik xərclər: qiymətləndirmə şirkətinin haqqı, notarius və qeydiyyat xərcləri (təxminən əmlak dəyərinin 0,3–1%-i), bəzi banklarda isə kredit məbləğinin 0,1–1%-i qədər komissiya.
- Vaxtından əvvəl ödəmə: Mülki Məcəllənin 746.2.1-ci maddəsinə görə istehlak krediti qaydaları ipoteka ilə təmin edilmiş kreditlərə şamil edilmir. Buna görə də erkən ödəmənin şərtləri və mümkün haqq müqavilədə yazılır; imzalamadan əvvəl bu bəndi oxuyun.
- Gecikmə: gecikmiş ödənişlər Azərbaycan Kredit Bürosuna düşür və gələcək kreditləri çətinləşdirir. Problem uzanarsa, mənzil məhkəmə qaydasında hərracda satıla bilər. Çətinlik yaranan kimi bankla restrukturizasiya və ya müddətin uzadılmasını müzakirə etmək daha yaxşıdır.
Bazar ümumilikdə sağlamdır. Ölkənin ipoteka portfeli 2026-cı ilin may ayının sonunda 4,71 milyard manat olub və iyunun sonunda illik 6,6% artıb. Portfelin 58%-i İKZF vəsaiti ilə verilib. Problemli ipoteka kreditlərinin payı cəmi 0,7%-dir. İlkin ödəniş üçün pul yığırsınızsa, ən yaxşı əmanət hesablarını müqayisə edin. Mənzil üçün deyil, digər məqsədlər üçün kredit lazımdırsa, şəxsi kreditlərin müqayisəsinə baxın.
Müraciətdən əvvəl konkret sənədləri hazırlayın: çıxarışı olmayan və 1 yanvar 1970-ci ildən sonra tikilməmiş bina üzrə dövlət ipotekası verilmir, ona görə əmlakın sənədlərini əvvəlcədən yoxlayın. Güzəştli ipoteka üçün müraciətiniz rədd edilərsə, bankdan yazılı əsaslandırma tələb edin və hüququnuzu İKZF-yə və Mərkəzi Banka müraciətlə mübahisələndirə bilərsiniz. Eyni mənzil üçün ən azı üç bankın kalkulyatorunu yanaşı müqayisə edin: illik faiz, ilkin ödəniş, sığorta və qiymətləndirmə xərclərini vahid cədvəldə tutun. MİDA mənzili seçirsinizsə, 10%-dən artıq ödədiyiniz məbləğə 10% endirimin tətbiq olunduğunu soruşun. Kreditin son ödəniş tarixinin 65 yaş həddini keçməməsi şərtini də bankla əvvəlcədən dəqiqləşdirin.