Azərbaycan Respublikasında "PM krediti" olaraq tanınan proqramlar, Baş Nazir adını daşıyan dövlət dəstəkli kreditləri ifadə edir. Bu proqramlar adətən Mərkəzi Bankın maliyyə sektorunun inkişaf strategiyası çərçivəsində tətbiq edilir. 2024-2026-cı illəri əhatə edən bu strategiya, dayanıqlı bankçılığı və kreditləşmənin genişləndirilməsini hədəfləyir.
Bu kreditlər həm fərdi şəxslərə, həm də kiçik və orta sahibkarlığa (KOS) yönəldilmişdir. Məqsəd ölkədə maliyyə inklüzivliyini artırmaq, iqtisadi fəallığı stimullaşdırmaqdır. Kreditlər əsasən Azərbaycan manatı (AZN) ilə verilir və kommersiya bankları vasitəsilə həyata keçirilir.
Mərkəzi Bankın (AMB) hesabatlarına görə, Azərbaycan banklarının ümumi kredit portfeli 2026-cı ilin əvvəlində 29.98 milyard AZN təşkil edir. Bu portfeldə biznes kreditləri xüsusi yer tutur. Ticarət sektoruna yönələn kreditlər 4.136 milyard AZN civarındadır. Bu rəqəmlər iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrində kreditləşmənin aktivliyini göstərir.
Fitch Ratings 2026-cı ildə aktiv keyfiyyətində mülayim təzyiqlər proqnozlaşdırır. Mərhələ 3 kreditlərinin 4.5%-ə qədər artması gözlənilir. Lakin bankların yüksək gəlirlilik səviyyəsi bu təzyiqləri kompensasiya edə bilər. Basel III qaydaları və xarici valyuta kreditləşməsinə qoyulan qadağalar sektorun sabitliyini artırır.
Azərbaycan bank sistemi son illərdə əhəmiyyətli islahatlardan keçmişdir. AMB-nin tənzimləmə siyasəti, bankların kapital adekvatlığını və risk idarəetmə sistemlərini gücləndirir. Bu islahatlar bankların daha dayanıqlı olmasını təmin edir.
PM Kredit Proqramlarının Faydaları və Təklifləri
"PM krediti" proqramları çərçivəsində müxtəlif banklar geniş çeşidli məhsullar təklif edirlər. Məsələn, Respublika Bankı qısamüddətli layihələr üçün 5 milyon AZN-ə qədər kredit xətti təklif edir. Bu kredit xətləri 12 aya qədər müddətlə verilir.
Kapital Bank fərdi müştərilər üçün 50.000 AZN-ə qədər istehlak kreditləri təqdim edir. Bu kreditlərin faiz dərəcələri 10.9%-dən başlayır. Bu təkliflər geniş əhali kütləsi üçün əlçatanlığı artırır.
İpoteka kreditləri də "PM krediti" proqramlarının vacib bir hissəsidir. Respublika Bankı vasitəsilə 150.000 AZN-ə qədər ipoteka kreditləri almaq mümkündür. Bu kreditlər 25-30 il müddətinə verilir və dövlət dəstəkli proqramlar çərçivəsində aşağı problemli kreditlər (NPL) nisbətinə malikdir (<1%).
Sistem əhəmiyyətli banklar bu proqramların əsas distribyutorlarıdır. 2026-cı il üçün Mərkəzi Bank tərəfindən sistem əhəmiyyətli banklar olaraq Azərbaycan Beynəlxalq Bankı (ABB), Kapital Bank, PAŞA Bank, Respublika Bankı və Unibank müəyyən edilmişdir. Bu banklar "PM krediti" proqramlarının həyata keçirilməsində mühüm rol oynayırlar.
Azərbaycan bank sektorunda rəqabət dinamikası istehlakçılar üçün faydalı şərait yaradır. Banklar müştəriləri cəlb etmək üçün daim yeni məhsullar və xidmətlər təklif edirlər. Bu da kredit bazarının inkişafına töhfə verir.
Bank Təkliflərinə Yaxından Baxış
Azərbaycanda fəaliyyət göstərən əsas banklar "PM krediti" proqramları çərçivəsində müxtəlif imkanlar təqdim edirlər. Hər bir bankın özünəməxsus yanaşması və müştəri seqmenti vardır. Bu isə istehlakçılara daha geniş seçim imkanları verir.
Kapital Bank, ölkənin ən geniş filial şəbəkələrindən birinə malikdir. Bank, fərdi istehlak kreditləri sahəsində aparıcı mövqeyə sahibdir. 50.000 AZN-ə qədər kreditlər təklif edir. Faiz dərəcələri müştərinin kredit tarixçəsi və gəlirləri əsasında müəyyən edilir. Bu, müştərilərin fərdi ehtiyaclarına uyğun həllər tapmasına kömək edir.
Xalq Bank həm fərdi, həm də biznes kreditləşməsində aktivdir. Bank, kiçik və orta sahibkarlığa yönəlmiş "PM krediti" proqramları çərçivəsində xüsusi təkliflər irəli sürür. Bu kreditlər, sahibkarlıq fəaliyyətinin genişləndirilməsi və yeni layihələrin maliyyələşdirilməsi üçün nəzərdə tutulur.
ABB (Azərbaycan Beynəlxalq Bankı) ölkənin ən böyük banklarından biridir. ABB, dövlət proqramlarının reallaşdırılmasında əsas tərəfdaşlardan sayılır. Bank həm fərdi şəxslər, həm də korporativ müştərilər üçün geniş çeşidli "PM krediti" məhsulları təklif edir. ABB-nin təklifləri arasında həm istehlak, həm də biznes kreditləri yer alır.
PAŞA Bank korporativ müştərilərə və iri biznesə fokuslanmışdır. Lakin "PM krediti" çərçivəsində KOS-lara da xüsusi dəstək proqramları təqdim edir. Bankın yüksək xidmət keyfiyyəti və innovativ yanaşmaları onu fərqləndirir. PAŞA Bankın kreditləri adətən iri həcmli investisiya layihələri üçün nəzərdə tutulur.
AccessBank mikro, kiçik və orta sahibkarlığın maliyyələşdirilməsində ixtisaslaşmışdır. "PM krediti" proqramları çərçivəsində AccessBank, kiçik bizneslərə çevik və əlçatan kreditlər təklif edir. Bu, xüsusilə regionlarda sahibkarlığın inkişafına əhəmiyyətli töhfə verir. Bankın əsas hədəfi maliyyə xidmətlərinə çıxışı artırmaqdır.
Yenilənmiş icmal - 3 iyul 2026
| Bank | Kredit Növü | Maks. Məbləğ (AZN) | Başlanğıc Faiz (%) | Müddət (ay) |
|---|---|---|---|---|
| Kapital Bank | İstehlak | 50,000 | 10.65 | 48 |
| Xalq Bank | Biznes (KOS) | 1,000,000 | 11.30 | 60 |
| ABB | İpoteka (Dövlət) | 150,000 | 7.80 | 300 |
| PAŞA Bank | Korporativ | 5,000,000 | 9.80 | 36 |
| AccessBank | Mikro Kredit | 25,000 | 12.25 | 36 |
3 iyul 2026-cı il tarixinə PM krediti proqramları üzrə faiz dərəcələrində növbəti eniş qeydə alınıb. Kapital Bank istehlak kreditlərini 10.65% faizlə təklif edir. Bu, fərdi müştərilər üçün tarixin ən aşağı göstəricilərindən biridir. Kredit şərtləri sabit qalır.
Xalq Bank KOS biznes kreditləri üzrə faiz dərəcəsini 11.30%-ə endirib. Bu, sahibkarlığın inkişafına əhəmiyyətli dəstək verir. ABB dövlət dəstəkli ipoteka kreditlərini 7.80% faizlə təklif edir. Bu, mənzilə tələbatı stimullaşdırır. PAŞA Bank korporativ kreditlər üzrə faiz dərəcəsini 9.80%-ə salıb.
AccessBank mikro kreditlərdə 12.25% faiz tətbiq edir. Ümumi kredit portfeli 30.75 milyard AZN-ə çatıb. Bu, sektorun güclü böyümə dinamikasını göstərir. Banklar dövlət proqramlarının icrasında lider mövqelərini qoruyurlar.
Mərkəzi Bankın Rolu və Maliyyə Sabitliyi
Azərbaycan Mərkəzi Bankı (AMB) ölkənin maliyyə sabitliyini təmin etmək üçün mühüm rol oynayır. AMB, "PM krediti" proqramlarının tənzimlənməsində və koordinasiyasında əsas orqandır. Banklara müəyyən edilmiş qaydalar və limitlər çərçivəsində fəaliyyət göstərmələrini təmin edir.
AMB-nin Maliyyə Sektoru İnkişaf Strategiyası 2024-2026, bankların dayanıqlılığını gücləndirməyi hədəfləyir. Strategiya, maliyyə inklüzivliyini artırmaq və rəqəmsal bankçılığı inkişaf etdirmək kimi məqsədləri özündə birləşdirir. Bu isə "PM krediti" proqramlarının gələcək inkişafı üçün zəmin yaradır.
Bank sektorunda tətbiq edilən Basel III qaydaları beynəlxalq standartlara uyğunluğu təmin edir. Xarici valyuta ilə kreditləşməyə qoyulan məhdudiyyətlər milli valyutanın sabitliyini dəstəkləyir. Bu tədbirlər bank sisteminin şoklara qarşı daha davamlı olmasına kömək edir.
Kredit Portfelinin Strukturunda Dəyişikliklər
Azərbaycanın bank sektorunun kredit portfeli strukturunda dinamik dəyişikliklər müşahidə olunur. Ümumi kredit portfelinin 29.98 milyard AZN-ə çatması sektordakı artımı göstərir. Bu artımda həm fərdi, həm də biznes kreditləri pay sahibidir.
Biznes kreditləri, xüsusilə ticarət sektorunda, əhəmiyyətli yer tutur. Ticarətə yönələn kreditlər 4.136 milyard AZN təşkil edir. Bu, ölkə iqtisadiyyatının müxtəlif sektorlarında kredit tələbatının yüksək olduğunu göstərir.
İpoteka kreditləri də ümumi kredit portfelində böyük paya malikdir. Dövlət dəstəkli ipoteka proqramları əhalinin mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılmasına kömək edir. Bu proqramlar sayəsində problemli kreditlərin (NPL) nisbəti də aşağı səviyyədə qalır (<1%).
Dövlət Dəstəkli Kredit Proqramlarının Rolu
Azərbaycanda dövlət dəstəkli kredit proqramları iqtisadi inkişafın əsas hərəkətverici qüvvələrindən biridir. "PM krediti" proqramları bu kontekstdə xüsusi əhəmiyyətə malikdir. Bu proqramlar vasitəsilə əhali və sahibkarlar üçün daha əlverişli şərtlərlə maliyyə vəsaitlərinə çıxış təmin edilir.
Dövlət dəstəyi, xüsusilə kənd təsərrüfatı, KOS və ipoteka sahələrində aktivdir. Bu, iqtisadiyyatın strateji sahələrinin inkişafına yönəlmişdir. Eyni zamanda, regionlarda sahibkarlığın güclənməsinə də dəstək verir.
Azərbaycan Əmanətlərin Sığortalanması Fondu (ADIF) da maliyyə sisteminin sabitliyini qoruyur. ADIF, sığortalanmış əmanətləri qoruyaraq əmanətçilərin etibarını artırır. Bu da bank sektoruna ümumi inamı gücləndirir.
Üstünlüklər
- Daha əlverişli faiz dərəcələri
- Geniş əhali kütləsi üçün əlçatanlıq
- Sahibkarlığın inkişafına dəstək
- Maliyyə inklüzivliyinin artırılması
- İqtisadi fəallığın stimullaşdırılması
Çatışmazlıqlar
- Bürokratik prosedurlar
- Bəzi hallarda məhdud kredit limitləri
- Dövlət resurslarından asılılıq
- Qısa müddətli layihələrə fokuslanma
- Bəzi sektorlarda kredit əlçatanlığının azlığı
Ümumilikdə, "PM krediti" proqramları Azərbaycanın maliyyə sektorunda mühüm rol oynayır. Bu proqramlar, Mərkəzi Bankın strateji hədəfləri ilə uzlaşır. Bankların dayanıqlığını təmin edir və kreditləşməni genişləndirir.
Banklar öz növbəsində müxtəlif məhsullar və xidmətlər təklif edərək bazarda rəqabəti artırırlar. Bu da istehlakçıların və sahibkarların xeyrinədir. Maliyyə xidmətlərinə əlçatanlıq artır və iqtisadi inkişaf dəstəklənir.
Gələcəkdə rəqəmsal bankçılığın inkişafı "PM krediti" proqramlarının əlçatanlığını daha da artıracaqdır. Rəqəmsal platformalar vasitəsilə kredit müraciətlərinin sadələşdirilməsi gözlənilir. Bu, prosesləri daha sürətli və effektiv edəcəkdir.
Ekspert təhlili - 3 iyul 2026
İyulun əvvəlinə olan məlumata görə, PM krediti proqramları üzrə faiz dərəcələrində davamlı azalma müşahidə olunur. Bu, Mərkəzi Bankın makroiqtisadi sabitlik və inkişaf hədəflərinə nail olmaq strategiyasının uğurudur. Kredit bazarı müştərilər üçün daha əlverişli olur.
Proqnozlaşdırılan NPL səviyyəsinin 4.0%-ə düşməsi son dərəcə müsbət bir göstəricidir. Bu, bankların aktiv keyfiyyətində əhəmiyyətli yaxşılaşma olduğunu göstərir. Maliyyə sisteminin dayanıqlığı daha da artır. Kredit portfelinin sağlamlığı yüksək səviyyədədir.
Orta kredit faiz dərəcəsi 10.50%-ə enib. Bu, həm fərdi, həm də biznes kreditləşməsi üçün rekord dərəcədə əlverişli şərtlər deməkdir. AMB-nin maliyyə inklüzivliyi və rəqəmsallaşma hədəfləri sayəsində kredit əlçatanlığı genişlənir. Bank sektoru ölkə iqtisadiyyatının lokomotivi rolunu oynayır.