Qısa cavab: lombard krediti qızıl zinət əşyalarının girovu ilə verilən qısamüddətli kreditdir. Azərbaycanda banklarda 2026-cı ildə illik faizlər təxminən 16–18 %-dən başlayır, kredit məbləği isə adətən girovun bazar dəyərinin ən çoxu 70 %-i qədər olur. Özəl lombardlar daha çox pul verə bilər, amma faizi çox vaxt aylıq elan edirlər: ayda 1,4–5 %, yəni illik 24–60 %-dən yuxarı. Bankları Mərkəzi Bank lisenziyalaşdırır, özəl lombardlar üçün isə lisenziyalaşdırma hələ qanun layihəsi səviyyəsindədir. Mərkəzi Bank 23 sentyabr 2026-cı ildə uçot dərəcəsini 6,5 %-də saxlayıb.
AZLK1312Aşağıda: bank və özəl lombard arasındakı fərq, qızılın necə qiymətləndirildiyi, kredit ödənilməsə nə baş verdiyi və müqavilədən əvvəl nəyi yoxlamaq lazım olduğu.
Bank lombard krediti, yoxsa özəl lombard?
| Bank | Özəl lombard | |
|---|---|---|
| Nəzarət | Mərkəzi Bankın lisenziyası və prudensial nəzarəti | Çox vaxt yalnız VÖEN ilə; "Lombardlar haqqında" qanun layihəsi lisenziyalaşdırmanı nəzərdə tutur |
| Faiz | İllik təxminən 16–18 %-dən başlayır | Aylıq 1,4–5 % (illik 24–60 %-dən yuxarı) |
| Kredit/girov nisbəti | Bazar dəyərinin ən çoxu təxminən 70 %-i | 80–85 %-ə qədər |
| Xərclərin açıqlanması | FİFD və komissiyalar müqavilədə göstərilməlidir | Çox vaxt yalnız aylıq faiz deyilir, real illik xərc gizli qala bilər |
Köhnə saytlarda lombard faizləri 22–36 % kimi göstərilir və artıq fəaliyyət göstərməyən bankların şərtləri qalıb; həmin cədvəllər 2015–2018-ci illərə aiddir. Banklarda həmişə Faktiki İllik Faiz Dərəcəsini (FİFD) soruşun, çünki o, faizlə yanaşı komissiyaları da əhatə edir. Özəl lombardda aylıq 3 % kiçik görünsə də, il ərzində 36 %-dən çox deməkdir.
Qızıl necə qiymətləndirilir
- Əyar: qiymət məmulatın saflığına görə hesablanır (583/585, 750, 999 və s.); əyar nə qədər yüksəkdirsə, qram dəyəri bir o qədər çoxdur.
- Daşlar və işçilik nəzərə alınmır: brend, dizayn və daşların dəyəri hesablanmır; daşların çəkisi çıxılır və yalnız xalis qızıl çəkisi qiymətləndirilir.
- Günün qiyməti: qram qiyməti qızılın bazar qiymətindən asılıdır və tez-tez dəyişir, buna görə eyni gündə bir neçə yerdən qiymət soruşun.
Qram üzrə təkliflər lombarddan lombarda çox fərqlənir. Məsələn, eyni əyar üçün bəzi müsahibələrdə çəkilən qiymətlərlə rəsmi qiymətləndirmə cədvəlləri arasında böyük fərq var. Ona görə də təklifi kağız üzərində, çəki və əyar göstərilməklə istəyin.
Kredit ödənilməsə nə olur
Kredit vaxtında qaytarılmasa, girov qoyulmuş qızıl açıq hərracda satıla bilər. Satışdan əldə olunan məbləğdən saxlanma və satış xərcləri, əsas borc və faizlər tutulur, artıq qalan pul isə borcalana qaytarılmalıdır. Satış borcu tam bağlamazsa, lombardlarda qalan tələb adətən xitam olunur; banklarda isə müqavilədə başqa qayda yoxdursa, çatışmayan məbləğ borcalanın digər əmlakından tələb edilə bilər. Ödəmə çətinliyi yaranarsa, müddət bitmədən bankla danışın və uzatma imkanını soruşun.
2026-cı ildə nə dəyişib
Mərkəzi Bank 23 sentyabr 2026-cı ildə uçot dərəcəsini 6,5 %-də saxlayıb və faiz dəhlizinin aşağı həddini 5 %-ə endirib; növbəti iclas 29 oktyabr 2026-cı ilə təyin olunub. Bundan əlavə, 15 sentyabr 2026-cı il tarixli qərarla istehlak kreditlərinə zamin duran şəxslər üçün borcun gəlirə nisbəti 70 %-lə məhdudlaşdırılıb və gəlirlərin qiymətləndirilməsi sərtləşdirilib. Girovlu lombard krediti zamin tələb etmədiyi üçün bu qaydadan az təsirlənir, lakin banklar ümumi borc yükünüzə yenə baxır. Konkret bank təklifi üçün Express Bank lombard krediti haqqında yazımıza baxın.
Özəl lombardların lisenziyalaşdırılması ilə bağlı vəziyyət hələ də qeyri-müəyyəndir: 15 oktyabr 2026-cı il tarixinə qədər “Lombardlar haqqında” qanun layihəsi hökumətlə razılaşdırılma mərhələsindədir və qüvvəyə minməyib. Mərkəzi Bankın rəsmi mövqeyinə görə, yeni tələblər qüvvəyə mindikdən sonra lombardlara uyğunlaşma üçün keçid müddəti veriləcək. Bu o deməkdir ki, hazırda özəl lombard seçərkən lisenziya statusunu yoxlamaq mümkün deyil; yalnız VÖEN və müqavilə şərtləri ilə məhdudlaşmalı olursunuz.
Faiz dərəcələrində dəqiqləşmə var: 2026-cı ilin oktyabrına olan məlumata görə, banklarda illik nominal faizlər 12%-dən başlayır. Məsələn, Rabitəbank və Yelo Bank illik 12%-dən, Expressbank aylıq 1%-dən (illik 12%-dən) təklif edir; lakin FİFD göstəriciləri daha yüksəkdir – Rabitəbankda 22,88%-dən, Yelo Bankda 17,6%-dən başlayır. Buna görə də Expressbank lombard krediti kimi təklifləri müqayisə edərkən yalnız nominal faizə deyil, FİFD-ə baxın.
Kredit/girov nisbətində (LTV) də fərqlər var: əksər banklarda bu nisbət 70% olsa da, Rabitəbankda 60%, Unibankda 80%-ə qədərdir. Özəl lombardlarda isə LTV 85%-ə çata bilər. Qızılın dəyəri bankdan banka dəyişdiyi üçün şəxsi kredit müqayisəsi apararkən həm faizi, həm də LTV-ni nəzərə alın.
Müqavilədən əvvəl
Bir neçə bankdan və lisenziyalı qurumdan təklif alın, FİFD-ni və ümumi qaytarılacaq məbləği müqayisə edin, qızılın çəkisini və əyarını müqavilədə yazdırın və yalnız qaytara biləcəyiniz məbləği götürün. Özəl lombardda aylıq faizi illiyə çevirin: çox vaxt bank krediti xeyli ucuz başa gəlir.
Müqavilə imzalamazdan əvvəl bankın FİFD göstəricisini və LTV nisbətini yazılı şəkildə tələb edin. 2026-cı ilin oktyabrına olan məlumata görə, bəzi banklarda nominal faiz 12% olsa da, FİFD 22%-dən yuxarı ola bilər; bu, kreditin real dəyərini əks etdirir. Özəl lombardlarda lisenziya tələbi hələ qüvvəyə minmədiyi üçün yalnız rəsmi müqaviləyə və VÖEN-ə güvənin. Qızılınızın çəkisini və əyarını müqavilədə dəqiq göstərdin, çünki LTV hesablanması birbaşa bundan asılıdır. Nəhayət, illik faizi aylıq faizə çevirərək müqayisə edin: aylıq 1% illik 12%-ə bərabərdir, amma FİFD əlavə xərcləri də əhatə etdiyi üçün daha yüksək çıxır.